son Retour Occitan Français Questionnaire


Mon onclhe Ameidat

    Biau que nen tèn que coneísson mon onchle : quo-ei un brave auvernhat... Un brave auvernhat que s'apèla Ameidat. E Ameidat, qu'es mon onchle e aul s'es maridat bei ma tanta que se 'pèla Bacuolà. E ma fe, coma ilhs son pas bien riches... se chauffon mas bei de bòsc ! E per se chaufèr bei de bòsc, , faule nèr quèrre e ilhs monton, de còps, dins la montanha...
    Mas, sabes, normalament, le monde díson que quos que se 'pèlon Ameidat son pas de quos pus corajós. Le monde díson que travalhon gaire !
    _ « Qu'es raciste ! Ce que díses ! Quo-es raciste ! » dísia l'autre...
    _ Bon ! Laissa me dire mon conte-quí !... Le monde díson !!!!!...
    _ « Quo foai pas ren ! Te sès faciste quand mèma !... »
    _ Biau-ben... Quo-ei pas de ma fauta si le monde díson quo ! A ! pas dau besenh ! Quo-ei pas ma fauta si mon onchle se sona Ameidat e si ma tanta se sona Bacuolà, quand mèma !
    _ « Mas fau pas dire que son pas corajós ! »
    _ Alòre, díson le monde : que queus que se sónon Ameidat l-àmon pas tròp le trabalh e l-àmon moai la Securitat Sociala. Mas quel Ameidat, 'ma tota los Ameidats que coneisse, trabalha dos còps moai que los autres, e, qu'es de vos dire... Ameidat nava quèrre son fagòt de bòsc tota los matins par chaufèr sa moaison e moaitot quela dau Patron que demòra dins una grande moaison a costat...
    E au començament qu'aul nava quèrre le bòsc, aul nava mas quèrre un fagòt, un gros fagòt... Aul s'en nava le matin dins la montanha e aul fàsia son fagòt. E aul tornava devalèr e aul le portava, meitat per se, e meitat per son patron. Mas quo fàsia freid... E le patron li dissèt : « Escota ! Me faudrá portèr dos fagòts ! » Bon, alòre aul tornèt montèr dins la montanha e aul faguèt quos fagòts, un par se, par ma tanta la Bacuolà, e dos par son patron !
    Mas lo patron... comprenètz, par foaire chaufèr de saucissas, aul ténia pas de barbecue. Aul n'àia pas enquèra chatat e dins le Marmote quo nen ténia pus ! Alòre aul dissèt :
    _ « Bon Diòu ! Par foaire de saucissas e tot aquó, fau li dire de portèr un fagòt de moai... »
E aul dissèt bei a Ameidat :
    _ « Escota, deman... dos fagòts quo foai pas tròp ! Te portaràs quatre fagòts ! »
    Sabe pas si vautres essaïètetz, mas par portèr quatre fagòts par le patron e un par se... quo foai cinc ! Quo foai forcèr, pas 'rai !:
    Mas comprènetz, a fòrça de foaire de fagòts, e-ben, Ameidat, aul se fatigava ; aul pódia pus los portèr. Alòre, aul dissèt tot par un còp :
    _ « E-ben, queste còp, quo-es chabat ! Me setarai-quí e quo faudrá que mos fagòts me devalèsson chès me e chès mon patron ! »
    Alòre, se setèt sobre los cinc fagòts coma quò. E aul peitèt tota la jornada. Vos pensètz ben que los fagòts poguèton pas emportèr quel paure Ameidat ! Quo-es le contrare normalament : quo-èia Ameidat que portava los fagòts. I àia pas de rason qu'aquò changèssa.
    Mas quand venguèt la nueit, ma tanta, la Bacuolà comencèt quand mèma de s'esmaïèr e 'la nèt veire le patron par li dire... Le patron que peitava... qu'èia nat ès la bochariá par chatèr quelas saucissas. E vódia ben nen muigèr d'aquelas saucissas !
    Alòre montèton veire dins la montanha, quo-èia pas tròp luenh, mas quatre o cinc quilomètres. Montèton, le patron e sa voèitura, dins la montanha, par veire ce qu'aul fàsia, Ameidat, s'aul s'èia endermit, s'aul s'èia perdut... E vautres que conèissetz la montanha coma me, sabètz ben que lai demòra, enquèra quauques lops, dins quela montanha...
    Normalament, quo se 'pela mas un zòò, ente ilhs demòron, lo lops ! Mas lai, nen demora enquèra quand mèma un o dos que son tornats e que s'esparménon coma aquó. E le patron coneís ben le lop. Nen tèn mèma que díson que le patron quo-es le lop e que le lop quo-es le patron. Anfin, vòle pas nèr jusca quí ! Mas i a le patron e i a le lop ! Quo-es pas quo-mèma !
    Alòre le patron vai 'rapèr le lop e lhi dis :
    _ « Escota... Poja-lhi un pauc le darrèir e li piquèr un pauc l'eschina, par que devalèssa ! »
Mas le lop, aul vésia tota los matins quel paure Ameidat e le lop lhi païàva biure. Pensètz-ben !! E de còps, l'Ameidat lhi portava mèma de bòsc. Alòre, pensètz-ben que le lop, aul vódia pas piquèr l'Ameidat ! Alòre le lop dissèt :
    _ « Vòle pas lai nèr... Faràs ce que te vodràs, mas le l-ame bien quel bogre... »
Ò ! alòre, aul comencèt de venir roge, le patron ! E aul devalèt chès se. Alòre un còp chès se, aul ténia de petits chins, dos petits chins coma quo : de Dobermannes qu'apélon ! Alòre le patron montèt los Dobermannes dins la voeitura... entí que la Bacuolà èia darrèir, e qu'aia paur !
    Alòre sus la montanha, aul laschèt los Dobermannes en lhis dire :
    _ « Ará, fau corre darrèir le lop ! »
Mas los Dobermannes, sabes-ben, fau lhis boailèr de vianda. Fau lhis botèr tres/quatre quilòs de vianda tota la jornada e quo s'empifra... quo muija... quo gola... E los Dobermannes èion cofles e vódion pas corre darrèir le lop !
    Alòre quo-èia quasiment nueit. Aul dissèt :
    _ « Queste còp, voaide nèr quèrre autra chaus ! »
Aul nèt quèrre un gròs baston de fèrre par batre los Dobermannes... Mas lo gròs baston de fèrre èia demorat defòra e quo àia plougut. E le baston de fèrre èia tot rolhat. Aul èia malate ! E le baston de fèrre vouguèt pas batre los Dobermannes. Le baston refusava.
    Los Dobermannes vódion pas mòrdre le lop. Le lop vódia pas correr darrèir Ameidat e Ameidat peitave totjorn que los fagòts le devalèsson...
    Vòle pas tot vos contèr... Quo durariá tota la nueit ! Pasque l'es lonja l'istuèra par queus que la coneisson...
Mas enfin, dins la jornada, quand mèma, i aguèt una fada que demorava juste a costat ! 'La o vésia ben ! A la fin de la jornada, issaïeton bei le baston, bei los chins, bei tot aquò, mas quo podiá pas foaire !
E la fada demorava dins un gròs aibre, un gròs, gròs, gròs aibre : quo-èia un fraisse. E a fòrça de veire tot aquó, los chins, le lop, le baston, e tota la rèsta, quo la desvelhèt... Le Piare vos nen contariá pro moai. Mas me, i oblide pas mau, arà qu'i sei velhon...
    E torjù quela Fada e las Graulas que regardàvon... La Fada se dísia :
    _ « E-ben, faudrá ben qu'i lai fage quauchaus !!!
    _ Mas qu'aquò-es que se passa, donc ? »
Alòre, le patron s'avancèt, se que parla le mèlhs ! A aul parlèt... Mas pòde pas o dire ! Quo-es mas en francès ! Mas la fada lhi dissèt :
    _ « E-ben, quo s'arenjará. Devala mas chès te. Te portarèmlos fagòts. »
E le patron tornèt botar los chins dins la voeitura. Mas pas la Bacuolà qu'àia tròp paur ! E bei l'Ameidat devalèton mas a pè... e le lop demorèt chès se !
E le patron devalèt dins sa moaison e ce qu'aquò-es qu'aul veguèt en arribant ? Sa moaison èia tota venguda en bòsc ! Davant, quo-èia una granda moaison de pèira, de gròssas pèiras vengudas d'America Centrala, enfin n'espèça de Volvis. E trobèt sa femna que purava e sos dròlles que puràvon. Mèma los Dobermannes que puràvon !!! La fada àia chanjat sa moaison en fagòts... las pòrtas... E poguèton coèire tota la vida de saucissas bei quos fagòts...
    E l'onchle Ameidat e la tanta Bacuolà trobèton na géntia fagotèira davant chès lhos e mancava mas sòrtre par prendre un fagòt per se chaufèr.
    E barrí-barrat, le conte es chabat ! Quand tornarai ès Tièrn, biau que nen portarai un autre !